Δυο όνειρα στην πορεία μου προς την Νέα Λακανική Σχολή (ΝΛΣ) 

Ελένη Κουκούλη

Δυο όνειρα σημάδεψαν την εισδοχή μου στην ΝΛΣ. Είδα το πρώτο όνειρο κάποια χρόνια πριν κάνω αίτηση για να γίνω μέλος, ενώ το δεύτερο λίγο μετά την κατάθεσή της. 

Την 1η Μαΐου του 2018, είδα λοιπόν ένα όνειρο το οποίο κατά κάποιον τρόπο «πραγματοποίησα» τριάμισι χρόνια αργότερα. Χρειάστηκα χρόνο, όχι για να το επεξεργαστώ, διότι το μήνυμα του ονείρου ήταν ξεκάθαρο, αλλά για να είμαι έτοιμη να το κάνω πράξη, να το υλοποιήσω.

Αυτό το όνειρο σχετίζεται με την αίτησή μου στην ΝΛΣ. 

Για αρκετά χρόνια λάμβανα πιέσεις από φίλους και συναδέλφους που με ρωτούσαν γιατί δεν είχα κάνει ακόμα αίτηση στην ΝΛΣ. Γιατί δεν είχα δώσει τον εαυτό μου το δικαίωμα να γίνω μέλος της Νέας Λακανικής Σχολής; 

Την προηγούμενη μέρα του ονείρου, ένας φίλος ψυχαναλυτής με πίεσε για άλλη μια φορά λέγοντάς μου ότι δεν γινόταν να μην είμαι μέλος της ΝΛΣ και αν δεν το έκανα για εμένα έπρεπε τουλάχιστον να το κάνω για την Ελληνική Εταιρεία και τα μέλη της. 

Να το κάνω «για τον Άλλον»… ήταν κάτι που δεν ήθελα πια να κάνω.

Πρώτο όνειρο

Είμαι με τη φίλη μου, την Α., κάπου σε ένα μικρό πλάτωμα μιας απόκρημνης ακτής (falaise) του οποίου η απότομη και εντυπωσιακή πλαγιά έτσι όπως την βλέπω μπροστά μου φτάνει κάτω-κάτω μέχρι τη θάλασσα. Η Α. μου λέει ότι πρέπει να πάω μέχρι την ΝΛΣ να δώσω και να πάρω κάποια έγγραφα. Θα έπρεπε γι’ αυτό να περπατήσω μέχρι την πίσω πλευρά του βουνού του οποίου ο μακρύς και πολύ στενός (είχε το φάρδος ενός παπουτσιού) χωματόδρομος που είχε ανοιχτεί στην πλαγιά του, θα μπορούσε να με οδηγήσει με το πρώτο παραπάτημα στον γκρεμό, στα βράχια και στη θάλασσα.

Κοιτάω μπροστά μου σκεπτόμενη τι με περιμένει, εντυπωσιασμένη και μάλλον τρομοκρατημένη (περισσότερο γιατί δεν μπορώ να δω τι υπάρχει πίσω από το βουνό και να υπολογίσω το πόσο μακριά είναι), λέγοντας στον εαυτό μου ότι δεν έχω άλλη επιλογή και ότι αν είμαι πολύ προσεκτική και πηγαίνω σιγά σιγά, βήμα-βήμα, ακουμπώντας στην πλαγιά του βουνού, θα τα καταφέρω ακόμα και αν δεν έχω τα κατάλληλα παπούτσια (φορούσα παπούτσια «πόλης» με κορδόνια, ενώ εκείνη την ώρα σκέφτηκα ότι έπρεπε να φορούσα αθλητικά παπούτσια για να είμαι πιο άνετη). «Κρίμα» λέω στον εαυτό μου, θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα αν είχα φορέσει τα άλλα παπούτσια. Σκέφτομαι να πεταχτώ μέχρι το σπίτι μου αλλά δεν προλαβαίνω να πάω να αλλάξω. Θα πρέπει να τα βγάλω πέρα με αυτά που έχω.

Η Α. με διαβεβαιώνει ότι θα τα καταφέρω, ότι η Ε. το είχε ήδη κάνει (και όντως την βλέπω να έρχεται προς εμάς έχοντας μόλις επιστρέψει από εκεί), αλλά ότι δεν μπορεί να ξαναπάει εκείνη, είναι η σειρά μου. Θα έπρεπε επίσης να βιαστώ, μου λέει, γιατί πρώτον με περιμένουν και δεύτερον σε λίγο θα νυχτώσει. Πρέπει να φύγω αμέσως.

Λέω στον εαυτό μου ότι θα πάρω τον χρόνο μου, θα είμαι προσεκτική και ότι αν χρειαστεί, στην επιστροφή, θα με φωτίσει το φως από το κινητό μου. Παρόλο που κάτι με κρατάει, αποφασίζω να πάω.

Και τότε εμφανίζεται ο φίλος αναλυτής, ο οποίος την προηγούμενη ημέρα του ονείρου με είχε ενθαρρύνει έντονα να κάνω αίτηση στην ΝΛΣ. Περνάει από μπροστά μου και εισέρχεται στο μονοπάτι, μόνο που αντί να πάει από τον κάτω δρόμο του γκρεμού, σκαρφαλώνει με αυτοπεποίθηση σε κάτι βράχια στα δεξιά μου. Παίρνει δηλαδή έναν άλλον δρόμο μακριά από τον γκρεμό για να πάει εκεί που θα πήγαινα και εγώ. Σκέφτομαι τότε ότι μάλλον υπάρχει και άλλος τρόπος λιγότερο επικίνδυνος, ίσως και πιο σύντομος. Φαίνεται να ξέρει τι κάνει. Παρατηρώ επίσης ότι και εκείνος φοράει παπούτσια «πόλης» σαν τα δικά μου, τα οποία τον έκαναν να γλιστρήσει δυο φορές αλλά δεν έδωσε σημασία. Συνεχίζει βιαστικά. Άρα, αφού μπορεί εκείνος, θα μπορέσω και εγώ. Τον ακολουθώ γρήγορα σκαρφαλώνοντας στα βράχια φοβούμενη μην τον χάσω, πιστεύοντας ότι θα με καθοδηγήσει. Γυρίζει και μου ρίχνει ένα φευγαλέο βλέμμα το οποίο ερμηνεύω ως: «θα έρθεις;». Του απαντάω: «όλα καλά! Έρχομαι. Στην ΝΛΣ δεν πας;». Δεν μου απαντάει. Παρόλα αυτά με καθησυχάζει το γεγονός ότι και εκείνος πηγαίνει εκεί, τουλάχιστον θέλω να το πιστεύω. Λέω στον εαυτό μου ότι μαζί του θα τα καταφέρω, δεν θα χαθώ. Ελπίζω ότι θα με βοηθήσει αν χρειαστεί. Θα μου δείξει τον δρόμο. 

Εκείνη την ώρα ωστόσο ξύπνησα με την αίσθηση ότι ήμουν μόνη τελικά σε όλο αυτό. Θα πηγαίναμε και οι δυο εκεί αλλά ο καθένας μόνος του. 

Λίγα λόγια για το όνειρο

Αυτό που μου έμεινε από αυτό το πολύ ζωντανό όνειρο ήταν ότι κάποιος περίμενε κάτι από εμένα (την αίτησή μου), κάτι που από τη μία ήθελα να δώσω, από την άλλη με δυσκόλευε. Μου φαινόταν κυριολεκτικά βουνό. Το είχα κάνει «μεγάλο ζήτημα». Άλλωστε στα Γαλλικά υπάρχει η έκφραση «se faire (toute) une montagne» που σημαίνει το «κάνεις να φαίνεται βουνό». Είναι αλήθεια ότι ένοιωθα για χρόνια δέος μπροστά στη Σχολή. Νόμιζα ότι δεν είχα τα κατάλληλα εφόδια, εργαλεία, για να είμαι άνετη και να μπορώ να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις. Από τη μία λοιπόν πίεζα τον εαυτό μου μέσα από το πρόσωπο της Α. αλλά και της Ε. (δεν είναι τίποτα θα τα καταφέρεις, το έκαναν και άλλοι) και από την άλλη ήταν ο φίλος αναλυτής  – που εμφανίστηκε ως ένας άλλος μη-όλος που ούτε κι εκείνος είχε τα κατάλληλα παπούτσια – ο οποίος τα κατάφερνε. Άρα και εγώ ως μη-όλη, μη-τέλεια, μπορούσα να τα καταφέρω. Μπορούσα επίσης να ζητήσω βοήθεια, καθοδήγηση, δεν ήμουν τελείως μόνη σε αυτό το ταξίδι. Ωστόσο αυτό που τελικά με ξύπνησε ήταν, πιστεύω, η μοναξιά της πορείας. Ο καθένας θα πήγαινε εκεί για τον δικό του λόγο, θα το έκανε για τον εαυτό του. Δεν ήταν λοιπόν μόνο το άγχος του «τι περιμένουν από εμένα και αν θα τα καταφέρω», αλλά και το άγχος της μοναχικής πορείας. Αυτή η μοναχικότητα που υπάρχει όταν κανείς ακολουθεί και αναλαμβάνει την επιθυμία του.

***

Ωστόσο παρόλο που είχα δει αυτό το όνειρο, η αναστολή μου παρέμεινε για κάποια χρόνια ακόμα. Δεν έκανα το βήμα. Δεν έκανα την αίτηση, δεν έστελνα τα χαρτιά που περίμεναν από εμένα. Επιπλέον δεν ήταν πια το δέος που με κράταγε πίσω. Ήταν περισσότερο το γεγονός ότι η πορεία προς την ΝΛΣ δεν μου φαινόταν καθόλου γοητευτική και η διαδρομή καθόλου αναγκαία. Κάποια άσχημα γεγονότα με είχαν κάνει να μην έχω μεταβίβαση προς την ΝΛΣ και να μην θέλω να γίνω μέλος της. Χρειάστηκα χρόνο. 

***

Δεύτερο όνειρο

Όταν στις 28 Οκτωβρίου του 2021 έστειλα τελικά την αίτησή μου, ένα άλλο όνειρο ήρθε λίγες μέρες αργότερα να επιβεβαιώσει ότι μπορούσα όντως να πω «ναι» στη Σχολή και συνάμα να «εκτεθώ». 

Το δεύτερο όνειρο ήρθε στις 26 Νοεμβρίου 2021 κάποιες μέρες μετά την συνέντευξη με τον εκπρόσωπο της Σχολής, και ενώ μόλις του είχα στείλει πριν πάω για ύπνο ένα μέιλ για να απαντήσω σε κάποιες προσωπικές συμπληρωματικές ερωτήσεις που μου είχε θέσει. Ομολογώ πως είχα σκεφτεί ότι είναι πολύ ωραία τελικά αυτά που του έγραφα για μένα και δεν γινόταν να μην με δεχτούν στην ΝΛΣ. Ένοιωθα μια σιγουριά. Είχε έρθει η ώρα.

Το όνειρο

Έπρεπε να συνδεθώ μέσω Zoom και να μπω σε μια συνάντηση εργασίας με την ΝΛΣ. Βρίσκομαι μπροστά στον υπολογιστή, συνδέομαι και εκεί που βλέπω την εικόνα μου σε ένα από τα παράθυρα της οθόνης δίπλα στους άλλους που μπαίνουν σιγά σιγά, αντιλαμβάνομαι ότι βρίσκομαι στο υποτιθέμενο σαλόνι μου, το οποίο έχει πάρει τη μορφή ενός τεράστιου δωματίου με μια μεγάλη βιβλιοθήκη πίσω μου και άνετους καναπέδες. Εγώ βρίσκομαι καθισμένη σε μια κούνια μπροστά στην οθόνη. Κρατιέμαι από τα δυο σκοινιά τα οποία είναι πιασμένα στο πολύ ψηλό ταβάνι του σπιτιού και αρχίζω και πηγαίνω πέρα δώθε όλο και πιο ψηλά. Με βλέπει ο φίλος μου ο Γ. που είναι και εκείνος συνδεδεμένος στο Zoom, μου χαμογελάει, με χαιρετάει και μου λέει στα ελληνικά: «τι ωραία που είσαι!».

Η κάμερα αρχίζει από μόνη της και δείχνει το υπόλοιπο σπίτι. Στην αρχή ανησυχώ και θέλω να πω «όχι» φοβούμενη ότι το σπίτι δεν είναι τακτοποιημένο όπως θα έπρεπε, ότι θα δείξω στους παρόντες της ΝΛΣ τον προσωπικό μου χώρο, κάτι περισσότερο απ’ ό,τι θέλω να δείξω. Σιγά σιγά όμως βλέπω και εγώ μέσα από την κάμερα το σπίτι μου και εκπλήσσομαι ευχάριστα: «τελικά είναι πολύ ωραίο!» σκέφτομαι. Φωτεινό, άνετο, τακτοποιημένο. Θα τους δείξω κάτι για το οποίο είμαι περήφανη. Η κάμερα δείχνει και το υπόλοιπο σπίτι, το οποίο είναι τελείως ανοιχτό προς τα έξω. Έχω κατέβει από την κούνια, η κάμερα με ακολουθεί και πηγαίνω μέχρι τον κήπο, έχει γκαζόν και λουλούδια. Φτάνω μπροστά σε μια πισίνα (να σημειώσω πως δεν έχω πισίνα!) για την οποία ξαφνιάζομαι στην αρχή αλλά μετά το εκλογικεύω και λέω στον εαυτό μου ότι είναι απλά ο κήπος μου και η μικρή πισίνα που έχουμε. Κάποιοι συνάδελφοι στο Ζοοm λένε: «είναι πολύ ωραία!». Απαντάω πως «ναι, είμαστε τυχεροί στην Ελλάδα». Διότι μαζί με την άνεση νοιώθω και λίγη ντροπή: δεν θέλω να νομίζουν ότι είμαι καμιά πλούσια που ζει σε βίλα πολυτελείας και θέλει να την δείξει. Είναι όντως ωραίο το σπίτι μου αλλά ας μην ασχοληθούμε άλλο με εμένα. Αρκετά. Έχουμε και δουλειά.

Λίγα λόγια για το όνειρο

H ερμηνεία του αναλυτή μου ακούγοντάς με να επαναλαμβάνω τη λέξη «ΝΛΣ» ήρθε να επιβεβαιώσει ότι ήμουν πια έτοιμη να αφήσω την αρνητική θέση που είχα απέναντι στην Σχολή, θέση η οποία τα τελευταία χρόνια δεν με άφηνε να κάνω αίτηση. Όπως είπα προηγουμένως δεν υπήρχε μεταβίβαση στην ΝΛΣ. Η μεταβίβαση που είχα ήταν στην Ελληνική Εταιρεία. Κάτι ωστόσο είχε σιγά σιγά αρχίσει να μετακινείται: «εμείς όλοι είμαστε η ΝΛΣ» είχε τονίσει αρκετές φορές ο αναλυτής.

Το όνειρο το διηγήθηκα στα γαλλικά. Στη συγκεκριμένη γλώσσα το σημαίνον ΝΛΣ που σημαίνει Νέα Λακανική Σχολή μπορεί να ακουστεί και να ερμηνευτεί διαφορετικά. Αυτό επισήμανε ο αναλυτής μου επαναλαμβάνοντας απλά, αργά και σταθερά αυτό το σημαίνον που αποτελείται από τρία γράμματα αλλά και τρεις λέξεις: «ΝΛΣ, ΝLS, Haine elle laisse» [haine = μίσος, elle laisse = εκείνη αφήνει]. Ακούω το διφορούμενο και ξαφνιάζομαι. Συνεχίζει: «Γι’ αυτό και μπορείτε πια να κάνετε την αίτησή σας». 

Haine elle laisse = εκείνη αφήνει το μίσος! Μα ναι! Όντως δεν υπήρχε πια μίσος αλλά ούτε και φόβος. Ήμουν ικανή, είχα μια θέση εκεί –στη συνάντηση που γινόταν μέσω Zoom– αλλά ήμουν επίσης και αρκετά αποστασιοποιημένη. Εκείνη άφησε το μίσος… το μίσος που είναι παρόν και στο όνομά μου: Hélène/Elle haine. Η Ελέν αφήνει το μίσος. Απαντάω στον αναλυτή: «Ναι. Και όχι μόνο έχω αφήσει το μίσος αλλά και δεν με ενδιαφέρει τι πιστεύει ο άλλος για μένα: «je m’en balance» του λέω γελώντας. Είναι μια γαλλική έκφραση που πηγάζει από το σημαίνον κούνια: «balançoire» του ονείρου και σημαίνει «δεν με νοιάζει», «δεν μου καίγεται καρφάκι».

Ο Άλλος ήταν πια λιγότερο σημαντικός, είχε ως ένα βαθμό εκπέσει. Ήμουν αρκετά ικανή και προικισμένη για να κάνω αίτηση. Μπορούσα ακόμα και να κάνω κούνια, δηλαδή να μην με νοιάζει το αποτέλεσμα. Είχα μια σιγουριά ότι είχα και εγώ τα εφόδια, τον πλούσιο εσωτερικό κόσμο, το σπίτι μου, το οποίο μπορούσα να ανοίξω και να δείξω. Μπορούσα και εγώ να προσφέρω κάτι από τον εαυτό μου, τη μοναδικότητά μου, χωρίς να ντρέπομαι ή να νοιώθω μειονεκτικά. Αντιθέτως.

Λίγες εβδομάδες αργότερα έγινα δεκτή στην ΝΛΣ. 

Ελένη Κουκούλη

Αθήνα, Ιούλιος 2022