Θεωρητικά Σεμινάρια 2021-2022

Τα θεωρητικά σεμινάρια απευθύνονται σε όσους είναι εγγεγραμμένοι στην ΑΚΣΠΑ και γίνονται στην οδό Κολοκοτρώνη 44, 3ος όροφος.
ΟΜΩΣ ΠΡΟΣΟΧΗ! Κατά την περίοδο 2020-2021 και όσο οι υγειονομικές συνθήκες δεν επιτρέπουν ευρείες συναθροίσεις ΟΛΑ τα μαθήματα θα γίνονται διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας webex.
Τα θέματα και οι ημερομηνίες θα ανακοινώνονται προοδευτικά. Παρακαλείσθε να παρακολουθείτε το site.

Είναι τα εξής:

- από τον Ρεζινάλντ Μπλανσέ

α) Η λακανική έννοια της επανάληψης

Παρασκευή, 12 Νοεμβρίου και 17 Δεκεμβρίου, ώρα 8:30-10:30 μμ.

και υπό την αιγίδα του Ψυχαναλυτικού Κύκλου Θεσσαλονίκης                                   β) Ανάγνωση του κειμένου του Ζ-Α Μιλέρ "Ο σκληρός πυρήνας μιας ανάλυσης" στο Θεωρία της ψυχαναλυτικής θεραπείας, εκδ. Εκκρεμές

Σάββατο 23 Οκτωβρίου, 27 Νοεμβρίου 2021, 8 Ιανουαρίου 2022, ώρα 11:00-13:00πμ

  

 - από τον Επαμεινώνδα Θεοδωρίδη

Η καθήλωση της απόλαυσης

Τετάρτες, ώρα 8:30-10:30 μμ.

 15 Δεκεμβρίου 2021 και 19 Ιανουαρίου 2022

Επόμενες ημερομηνίες προσεχώς

 

- από τη Νασία Λινάρδου-Μπλανσέ

Η επανάληψη από τον Φρόυντ στον Λακάν

Δευτέρες ώρα 8:30-10:00μμ

22 Νοεμβρίου 2021 και 10 Ιανουαρίου 2022

Επόμενες ημερομηνίες προσεχώς

 

Βασικές έννοιες της λακανικής ψυχανάλυσης

Εισαγωγικά μαθήματα στη λακανική ψυχανάλυση

Τα μαθήματα θα διεξάγονται για όσο χρόνο χρειάζεται μέσω webex.

 Ακολουθούν αναλυτικά οι ομιλητές, τα θέματα και οι ημερομηνίες και ώρες αυτής της σειράς μαθημάτων.

-Άννα Πίγκου

Μελέτη του μαθήματος του J.-A. Miller, « Tranfert, répétion et réel sexuel »

Δευτέρα 25 Οκτωβρίου, 8:30μμ

Στο εισαγωγικό αυτό μάθημα θα μελετήσουμε την παράδοση της 15ης Μαρτίου 1995 του Ζ.-Α Μιλλέρ, «Μεταβίβαση, επανάληψη και σεξουαλικό πραγματικό», έτσι όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Quarto, τεύχος 121, σελ.14. Στο κείμενο αυτό μας παραπέμπει μεταξύ άλλων ο Α. Στιβένς στο εισαγωγικό σημείωμα που μας παρέδωσε αναφορικά με το επόμενο συνέδριο της Νέας Λακανικής Σχολής με θέμα «Καθήλωση και επανάληψη».

Κατά τη μελέτη μας αυτή, στον ορίζοντά μας θα έχουμε την υπόδειξη και πάλι του Ζ.-Α Μιλλέρ, ο οποίος ξαναπιάνοντας τον Φρόιντ, στο κείμενό του « Lappareil à psychanalyser », υπογραμμίζει ότι «η ενδεχόμενη συνάντηση που συνδέεται με μια εμπειρία απόλαυσης παραμένει καθηλωμένη (fixée-fixion) στο ασυνείδητο ως ίχνος. Αυτό το ίχνος εμπερικλείει μέσα του ένα ερώτημα που οργανώνει το ασυνείδητο σαν παραγωγή επαναλήψεων : αυτό το ίχνος είναι το αίτιο που οργανώνει τον τρόπο με τον οποίο θα εγκατασταθούν οι προσεχείς συναντήσεις».    

-Βαγγέλης Ντούρος

Η α-μηχανία μπροστά στο αυτόματο των συμπτωμάτων

Δευτέρα 15 Νοεμβρίου, 8:30μμ

Το αίσθημα του ανοίκειου υπάρχει τη στιγμή της επανεμφάνισης αυτού που ήταν αναγκαίο να χαθεί για να αναδυθεί το υποκείμενο. Αφορά τη στιγμή που βρίσκεται κάποιος αντιμέτωπος με το Όλον. Το σεμινάριο θα αφορά το θεωρητικό πλαίσιο και τις κλινικές συνέπειες μια τέτοιας συγκυρίας

-Ναυσικά Παπανικολάου

Η έννοια της καθήλωσης                                                                                 

Από τη θεωρία της libido του Φρόιντ στην λακανική έννοια της απόλαυσης.

Δευτέρα 6 και 20 Δεκεμβρίου, 8:30μμ

Με οδηγό τη θεωρία της libido, όπως αυτή διατυπώθηκε από τον Φρόιντ, θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε την έννοια της καθήλωσης, καθόσον αυτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θεωρία της libido. Δύο θα είναι τα κείμενα αναφοράς μας:

-         - «Τρία δοκίμια για τη σεξουαλικότητα» του Φρόυντ                                                            -Το 18ο μάθημα από την «Εισαγωγή στην Ψυχανάλυση» του Φρόυντ.

Τέλος, θα αποπειραθούμε μια σύνδεση με την λακανική έννοια της απόλαυσης και δια μέσου ενός κλινικού περιστατικού.

-Γιάννης Δημητράκος

Η ψυχανάλυση, μια εκπολιτιστική διαδικασία

Τρίτη 21 Δεκεμβρίου, 8.30 μμ

«Στην άγριά του κατάσταση, πριν από κάθε αναλυτική εξημέρωση –την οποία αποκαλούμε “κλινική υπό μεταβίβαση”– το σύμπτωμα μπορεί να διαφύγει της προσοχής του υποκειμένου, ιδίως του ιδεοψυχαναγκαστικού. Είναι πιο δύσκολο να μην το αντιληφθούμε στην μετατρεπτική υστερία… […]  Μόνο η συμπερίληψή του στο κύκλωμα της ομιλίας, μας επιτρέπει να αναρωτηθούμε σχετικά με το «θέλω να πω» του συμπτώματος. [1]

Η καθήλωση και η επανάληψη συνδέονται στενά με το σύμπτωμα. Ο Α. Στιβένς μας υπενθυμίζει στο εισαγωγικό του σημείωμα για το επόμενο συνέδριο της ΝΛΣ ότι ο Φρόυντ στις Πέντε διαλέξεις για την ψυχανάλυση περιγράφει τα υστερικά συμπτώματα ως «κατάλοιπα και μνημονικά σύμβολα» τραυματικών εμπειριών, που μαρτυρούν έτσι μια καθήλωση στα τραύματα. Αυτή η καθήλωση λοιπόν δεν αφορά μόνο τα σημαίνοντα του τραύματος, τα μνημονικά σύμβολα, αλλά το φορτίο διέγερσης που του αντιστοιχεί, δηλαδή αυτό που ονομάζει ενορμητικά «κατάλοιπα» [2] Αναφέρει δε, ότι ο Λακάν στις Τέσσερις θεμελιακές έννοιες της ψυχανάλυσης, διαχωρίζει την επανάληψη από τη μεταβίβαση για να συνδέσει την επανάληψη με την ενόρμηση [3] 

«Ο Ζακ_Αλέν Μιλέρ, συνεχίζει ο Α. Στίβενς, αναγνώστης του Φρόυντ, είναι αυτός που έδωσε στην καθήλωση μια νέα σημασία, διασχίζοντας τον ύστερο Λακάν: “η απόλαυση (…) είναι ένα σωματοσυμβάν. (…) Είναι της τάξεως του τραύματος (…) είναι το αντικείμενο μιας καθήλωσης”» [4] Αυτή τη γραμμή ανάμεσα στο σύμπτωμα, την επανάληψη, την καθήλωση, την ενόρμηση και την απόλαυση θα ιχνηλατήσουμε στο μάθημα της 21ης Δεκεμβρίου. Έχοντας πάντα κατά νου τα λόγια του ιδρυτή της ψυχανάλυσης: «Στόχος της (ψυχανάλυσης) είναι να ενισχύσει το Εγώ, να το κάνει πιο ανεξάρτητο από το Υπερεγώ, να επεκτείνει τον χώρο που φτάνει η αντίληψή του και να συμπληρώσει τη συγκρότησή του, έτσι ώστε να ιδιοποιηθεί νέα μέρη του Αυτό. Όπου υπήρχε το Αυτό, πρέπει να μπει το Εγώ. Είναι μια εκπολιτιστική εργασία, όπως περίπου και η αποξήρανση της λίμνης του Zuyder [5].




[1] Ζ.-Α. Μιλέρ, Το σύμπτωμα: γνώση, νόημα και το πραγματικό. Τετράδια ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ, Νο 107, σελ. 56-60.
[2] Α. Στιβένς, Καθήλωση και επανάληψη, εισαγωγικό σημείωμα για το 20o Συνέδριο της ΝΛΣ.
[3] Στο ίδιο.
[4] Στο ίδιο.
[5] Σ. Φρόυντ, Νέα σειρά των παραδόσεων για την εισαγωγή στην Ψυχανάλυση, σελ. 81, Έκδ. Επίκουρος, Αθήνα 1977.
 

- Γιάννης Γραμματόπουλος

«Περατή και μη περατή ανάλυση»: Χρόνος του υποκειμένου και της αναλυτικής εμπειρίας

Δευτέρα 17 και 31 Ιανουαρίου 2022, ώρα 9:00μμ

Η καθήλωση και η επανάληψη είναι δυο έννοιες που εισάγονται από το Φρόυντ στην προσπάθειά του να προσεγγίσει θεωρητικά και τεχνικά τη λιβιδινική ιστορία του υποκειμένου αλλά και της αναλυτικής θεραπείας. Δυο χρόνια πριν το τέλος της ζωής του, στο κείμενο του τού 1937 «Περατή και μη περατή ανάλυση», θέτει ποικιλοτρόπως το ζήτημα του χρόνου στην αναλυτική εμπειρία, διερωτώμενος, μεταξύ άλλων, αν και πώς μπορεί να συντομευθεί η διάρκεια της, όπως και αν και πότε μπορεί η ανάλυση να θεωρείται πεπερασμένη. Μάλιστα, το ζήτημα της διάρκειας και του τέλους της ανάλυσης το συζητά όχι μόνο σε σχέση με την εμπειρία του αναλυόμενου αλλά και του αναλυτή, για τον οποίο προτείνει τη φόρμουλα της περιοδικής επανόδου στην ανάλυση. Στην προσπάθειά του αυτή αναδύονται ξανά οι έννοιες της καθήλωσης και της επανάληψης, καθώς έχουν να κάνουν εξ ορισμού με το χρόνο του υποκειμένου αλλά και της ανάλυσης.

Στο πνεύμα της μελέτης αυτών των δυο εννοιών στο φετινό πρόγραμμα σπουδών της ΑΚΣΠΑ, που αποτελούν και το θέμα του επόμενου συνεδρίου της ΝΛΣ, θα μελετήσουμε αυτό το κείμενο, επιχειρώντας, παράλληλα, μια εισαγωγή στην προσέγγιση του Λακάν πάνω στο χρόνο του υποκειμένου αλλά και το χρόνο, τη διάρκεια και το τέλος της ανάλυσης, με τη βοήθεια κειμένων του Ζακ-Αλέν Μιλέρ αλλά και μαρτυριών του περάσματος των Αναλυτών της Σχολής.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.    Σίγκμουντ Φρόυντ, Περατή και μη περατή ανάλυση, 1937, Πλέθρον, 2008

2 Ζακ Λακάν, Σεμινάριο, Βιβλίο 11ο, Οι τέσσερις θεμελιώδεις έννοιες της ψυχανάλυσης, 1964, Κέδρος, 1979

3. Ζακ Λακάν, Πρόταση της 9ης Οκτωβρίου 1967 για τον αναλυτή της σχολής, Autres Écrits, 1967, Seuil, 2000

4. Ζακ-Αλέν Μιλέρ, Πώς θεραπεύει η ψυχανάλυση σύμφωνα με το Λακάν, Εισαγωγή στην ερωτική ουσία του χρόνου & Ο σκληρός πυρήνας μιας ανάλυσης. Στο Ν. Λινάρδου-Μπλανσέ & Ρ. Μπλανσέ (επ.) Θεωρία της ψυχαναλυτικής θεραπείας, Εκκρεμές, 2007

5.  Alexander Stevens, Καθήλωση και επανάληψη, Εισαγωγικό σημείωμα για το συνέδριο της NLS 2022

6.Λωράν Ντυπόν, Η φαντασίωση και πέραν αυτής & Το όχι στη φαντασίωση αρρενωπότητας, Η Ψυχανάλυση, 9-10, 2019

 

- Δέσποινα Καραγιάννη

Η επανάληψη του τραυματικού

Τρίτη 8 και 22 Φεβρουαρίου 2022

«Στο Πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης, η καταναγκαστική επανάληψη, σύμφωνα με τον Φρόιντ,  μας  βάζει  στα  ίχνη  της  ενόρμησης  θανάτου  μέσα  από  την  επανάληψη  του τραυματικού στοιχείου». [1]

Στα φετινά μας μαθήματα μέσα από τον καταναγκασμό για επανάληψη θα κάνουμε μια εισαγωγή στο τραύμα, όπως το προσέγγισε ο Φρόιντ και ο Λακάν. Η αινιγματική φύση της τραυματικής νεύρωσης, κατά την οποία το υποκείμενο ερχόταν ξανά και ξανά αντιμέτωπο με το τραύμα, ώθησε τον Φρόιντ να αναζητήσει ένα πέραν της αρχής της ευχαρίστησης  και να ονοματίσει μια άλλη ενόρμηση που θα μπορούσε να φωτίσει ερμηνευτικά τέτοιου είδους φαινόμενα. Η έννοια της ενόρμησης θανάτου υπήρξε μια πραγματικά ανατρεπτική και ακραία σύλληψη: «οι ορμές του Εγώ προέρχονται από τη ζωογόνηση της άψυχης ύλης και θέλουν να επαναφέρουν την άψυχη κατάσταση» [2]. Επρόκειτο για την υπόθεση μιας ενόρμησης που στοχεύει στην αποκατάσταση της πρότερης από τη ζωή συνθήκης για το έμβιο.

Η επανάληψη, που βρίσκεται στη ρίζα κάθε συμπτώματος, αποτελεί για τον Λακάν δείκτη της συνάντησης του ομιλ-όντος με το Πραγματικό – μιας συνάντησης πάντοτε τραυματικής, είτε υπακούει είτε όχι στη συμβολική τάξη. [3] Θα αναφερθούμε σε παραδείγματα από την κλινική πράξη όπου η επανάληψη μοιάζει να επιβάλλεται στο υποκείμενο με έναν ιδιαίτερο τρόπο, παρόμοιο με τους εφιάλτες, που αναφέρουν οι ασθενείς που έχουν βιώσει αυτό που χαρακτηρίζεται ως τραυματική εμπειρία.



[1] Alexander Stevens, Καθήλωση και επανάληψη, Εισαγωγικό σημείωμα για το συνέδριο της NLS 2022

[2] Σίγκμουντ Φρόυντ, Πέραν της αρχής της ηδονής, Εκδόσεις Επίκουρος, σελ. 69.

[3] Alexander Stevens, Καθήλωση και επανάληψη, Εισαγωγικό σημείωμα για το συνέδριο της NLS 2022

 

- Θεόδωρος Βαλαμουτόπουλος

 Ανάμνηση, επανάληψη και επεξεργασία.

Τρίτη 26/1 και 2/2 2022, ώρα 8:30μμ

Ο Λακάν στο 10ο Σεμινάριο, προκειμένου να μιλήσει για το άγχος, τοποθετεί τις συντεταγμένες της αναστολής και του συμπτώματος, από το ομώνυμο έργο του Φρόυντ. Στο επόμενο σεμινάριο του, το 11ο, αναδεικνύει την έννοια της επανάληψης ως θεμελιώδη έννοια της ψυχανάλυσης. Πως τοποθετείται αυτή σε συνάρτηση με την ανάμνηση και την επεξεργασία, στο άλλο διάσημο τρίπτυχο του Φρόυντ; Ο Jacques Alain Miller, στο 4ο μάθημα του ετήσιου σεμιναρίου του το 2011 (κείμενο αναφοράς για το φετινό συνέδριο) αρχικά δείχνει προς το πρώτο, στο πραγματικό θεμέλιο του άγχους και την ενόρμηση. Θα προσπαθήσω να δείξω μέσα από αυτά τα κείμενα, από το 1914 έως το 2011, πως η έννοια που εισάγει ο Φρόυντ ως την αδυναμία κάποιων υποκειμένων να θυμηθούν, επιτρέπει στο Λακάν να την αναδείξει σε θεμέλιο της ψυχανάλυσης και να περάσει στο ύστερο τμήμα της διδασκαλίας του.


 

 

 

 

 

 

 



 

 


 


 

 


 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 









 

 


 

 

Διάλεξη του Bernard Lecoeur 11/12/2021

Σινεμά και Ψυχανάλυση, Η χρονιά με τα 13 φεγγάρια 5/12/2021

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ

 

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ

Νέο Βιβλίο

Νέο Βιβλίο