Μαρία Μούρτου Παραδεισοπούλου: Αλήθεια και απόκρυψη: η σημασία της μεταμφίεσης στην προσέγγιση της γνώσης

Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα της νιτσεϊκής φιλοσοφίας έγκειται στο «Πόση αλήθεια μπορεί να αντέξει ένα πνεύμα;» (ΠΚΚ Π 3, 39). Ο Νίτσε αναγνωρίζει ότι η θέληση για αλήθεια «μπορεί να είναι μια κρυφή θέληση για θάνατο» (ΧΕ 344), και οι άνθρωποι «μπορεί να αιμορραγούν μέχρι θανάτου από τη γνώση της αλήθειας» (ΑΠΑ I 109). Σε αυτό το πλαίσιο, οι μεταμφιέσεις της αλήθειας και άρα η απόκρυψή της, που μεταξύ άλλων παρέχονται από την τέχνη, αποτρέπουν το βίωμα της καταστροφικής της δύναμής (ΧΕ 110, ΘΔ 822). Μάλιστα, ο ίδιος ο Νίτσε αναγνωρίζει την «παραπλάνηση» ως μοτίβο της δικής του μεθόδου για την προσέγγιση αληθειών που αλλιώς θα ήταν αδύνατο ή καταστροφικό να ακουστούν (Ecce Homo, «Η Γενεαλογία της Ηθικής»). Η έμμεση υπόθεση είναι ότι ό,τι εκφράζεται ρητά και άμεσα καθίσταται συχνά ακατανόητο ή καταστροφικό για τον δέκτη του.

Σκοπός της παρούσας εισήγησης είναι να διερευνήσει τη λειτουργία και τη σημασία της απόκρυψης της αλήθειας για την προσέγγισή της. Ως προϋποθέσεις του εν λόγω ζητήματος, θα εξεταστούν δύο επιμέρους ερωτήματα: Σε ποιες «αλήθειες» γίνεται αναφορά και γιατί η «θέληση για αλήθεια» μπορεί να είναι μια «κρυφή θέληση για θάνατο»;

H Μαρία Μούρτου-Παραδεισοπούλου (PhD, University of Southampton) είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και υπότροφος του αρχείου Νίτσε στη Βαϊμάρη. Η έρευνά της αφορά στη φιλοσοφία του 19ου αιώνα (Νίτσε), σε ζητήματα ηθικής και αισθητικής και τη σχέση φιλοσοφίας-ψυχανάλυσης

Ημερομηνίες: 02.04.26

Ώρα: 20:30 – 22:30