Διάλεξη online : Γιάννης Κτενάς – Λογοτεχνία του αρνητικού, λογοτεχνία του απαράδεκτου. Η περίπτωση του Μισέλ Ουελμπέκ.

«Το να γράφεις σημαίνει να παίρνεις πάνω σου τα αρνητικά, όλα τα αρνητικά του κόσμου, και να τους δίνεις μια σκιαγράφηση, έτσι ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να ανακουφιστεί βλέποντας να εκφράζεται αυτό το αρνητικό κομμάτι», αναφέρει σε μια συνέντευξη ο αμφιλεγόμενος Μισέλ Ουελμπέκ, προσφέροντας έναν δικό του ορισμό για τη γραφή και ενδεχομένως μια εκδοχή της αυτοκατανόησης του έργου του. 

Σε μια εποχή που η θετική ψυχολογία, η θετική ενέργεια και η θετική σκέψη εμφανίζονται συχνά ως έμμεσες ή άμεσες κοινωνικές επιταγές, αλλά και ως λύσεις για κάθε πρόβλημα, ο συγγραφέας στρέφει το βλέμμα του στη σκοτεινή πλευρά των πραγμάτων και, κυρίως, στη σκοτεινή πλευρά του εαυτού, εκφράζοντας το αρνητικό και, ακόμα περισσότερο, το απαράδεκτο που υπάρχει μέσα μας. Ή, τουλάχιστον, μέσα σε κάποιους και κάποιες από εμάς.  

Ο Ουελμπέκ σκέφτεται αυτό που δεν κάνει να σκεφτούμε, λέει αυτό που δεν πρέπει να πούμε, φαντάζεται αυτό που απαγορεύεται να φανταστούμε. Επιτελεί έτσι μια λειτουργία αρκετά παρόμοια με εκείνη της ψυχανάλυσης, την οποία κατά τα λοιπά απαξιώνει με κάθε ευκαιρία. Ίσως λοιπόν έχει νόημα να συζητήσουμε το έργο του, όχι φυσικά για να εμπνευστούμε πολιτικά από τις προβληματικές ενίοτε θέσεις του (πότε άλλωστε ήταν αυτός ο ρόλος της λογοτεχνίας;), αλλά για να αναδείξουμε μορφές της δυσφορίας μέσα στον σύγχρονο πολιτισμό.  

Ο Γιάννης Κτενάς είναι διδάκτορας πολιτικής φιλοσοφίας και κοινωνικής θεωρίας του Παντείου Πανεπιστημίου και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του ΕΚΠΑ. Το βιβλίο του Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών. Μια κριτική προσέγγιση μέσα από το έργο του Max Weber και του Κορνήλιου Καστοριάδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Συμμετέχει στη συντακτική ομάδα του περιοδικού Kaboom, ενώ από κοινού με τον Στέφανο Μπατσή έχει επιμεληθεί τον συλλογικό τόμο Αρνητικό φορτίο. Δεκατρία κείμενα για τον Μισέλ Ουελμπέκ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες.

ΔΕΥΤΕΡΑ 13.02.23 / ΩΡΑ 20:30