Θεωρητικά Σεμινάρια 2019-2020

Τα θεωρητικά σεμινάρια της περιόδου 2019-2020 απευθύνονται σε όσους είναι εγγεγραμμένοι στην ΑΚΣΠΑ και γίνονται στην οδό Κολοκοτρώνη 44, 3ος όροφος.

Είναι τα εξής:

1) Ο ομφαλός του ονείρου: Το πραγματικό ασυνείδητο και η επίπτωσή του στην ψυχαναλυτική θεραπεία

από τον Ρεζινάλντ Μπλανσέ
Παρασκευές, ώρα 8:30-10:30 μμ.

17 και 31 Ιανουαρίου, 28 Φεβρουαρίου, 29 Απριλίου (Τετάρτη κατ'εξαίρεση) και 15 Μαΐου 2020

 

2) Από την ερμηνεία στη διαπίστωση, τα όνειρα στο τέλος της ανάλυσης

από τον Επαμεινώνδα Θεοδωρίδη

Τετάρτες, ώρα 8:30-10:30 μμ.

11 Δεκεμβρίου 2019, 15 Ιανουαρίου, 19 Φεβρουαρίου, 1 Απριλίου, 13 Μαΐου και 10 Ιουνίου 2020

 

3) Η απόλαυση του εφιάλτη

από τη Νασία Λινάρδου-Μπλανσέ

  Το όνειρο μπορεί να αποδειχτεί τραυματικό για το υποκείμενο επειδή στο όνειρο αναδύεται πάντοτε η ενορμητική πραγματικότητα. Το όνειρο δεν εκπληρώνει απλώς μια επιθυμία. Ικανοποιεί επίσης μια απόλαυση. Εκείνο που ο Λακάν αποκαλεί "το πραγματικό της επιθυμίας" είναι ταυτόχρονα το αίτιο του ονείρου που ωθεί στην αφύπνιση. Θα μελετήσουμε στη διάρκεια των μαθημάτων μας τους εφιάλτες που τάραζαν τον ύπνο του Πρίμο Λέβι, όπως τους αναφέρει ο ίδιος στα βιβλία του. Θα επιμείνουμε επίσης στα όνειρα άγχους που συναντούμε καθημερινά στην κλινική και τη σχέση τους με αυτό που αποκαλούμε τραύμα.

Τρίτες, ώρα 8:30-10:00 μμ. 

19 Νοεμβρίου, 10 Δεκεμβρίου 2019, 24/2 (Δευτέρα κατ´εξαίρεση), 10/3 και 24/3/2020. Επόμενες ημερομηνίες προσεχώς


4) Βασικές έννοιες της λακανικής ψυχανάλυσης

Φέτος τα εισαγωγικά μαθήματα στη λακανική ψυχανάλυση θα ακολουθήσουν το γενικό θέμα εργασίας και θα επικεντρωθούν στο όνειρο. Οι ομιλητές θα σχολιάσουν ο καθένας στη διάρκεια δύο ομιλιών ένα ή περισσότερα όνειρα στα οποία αναφέρεται ο Φρόυντ και έχει μελετήσει ο Λακάν.

Όλα τα εισαγωγικά μαθήματα διεξάγονται στην οδό Κολοκοτρώνη 44, 8:30-10:30μμ.

- Γιάννης Γραμματόπουλος:

Τα όνειρα και η ερμηνεία τους στην περίπτωση της Ντόρας 

Στην εισαγωγική ενότητα της μελέτης περίπτωσης της Ντόρας, του παλαιότερου εκ των πέντε κλασσικών «ιστορικών ασθενείας» του, ο Φρόιντ μας υπενθυμίζει πως «η βαθύτερη ενασχόληση με τα προβλήματα του ονείρου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση των ψυχικών διαδικασιών στην υστερία και στις άλλες ψυχονευρώσεις και […] κανένας δεν έχει πιθανότητες να κάνει και την παραμικρή πρόοδο χωρίς αυτή την προκαταρκτική εργασία»[1].

Φαίνεται πως η ίδια η περίπτωση της Ντόρας κατέχει προνομιακή θέση μεταξύ των φροϋδικών μελετών για το όνειρο και την ερμηνεία του. Αφενός, γράφεται σύντομα μετά την Ερμηνεία των ονείρων – υπό τον αρχικό τίτλο Όνειρο και υστερία – με σκοπό να αναδείξει τις λειτουργίες του ονείρου στη νεύρωση, εστιάζοντας σε δυο συναρπαστικά όνειρα που η ασθενής είδε περίπου στο μέσον και λίγο πριν το πρόωρο τέλος της θεραπείας της. Αποτελεί, συνεπώς, μια από τις πρώτες απόπειρες εφαρμογής της νεότευκτης φροϋδικής θεωρίας για το όνειρο στην κατανόηση μιας περίπτωσης. Αφετέρου, πρόκειται για ένα ιστορικό όπου μπορούμε να μάθουμε από πρώτο χέρι τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την εφαρμογή αυτής της θεωρίας στην πράξη και άρα μπορεί να μας διαφωτίσει για τη λειτουργία των ονείρων στο πλαίσιο της μεταβίβασης και της ανάλυσης.

Στα δυο μαθήματα που θα αφιερώσουμε στα δυο όνειρα και την ερμηνεία τους στην περίπτωση της Ντόρας, θα μελετήσουμε αρχικά τη θεωρία του ονείρου και έπειτα την κλινική εφαρμογή της, όπως περιεγράφηκαν και αναλύθηκαν από τον ίδιο το Φρόιντ γι’ αυτήν την περίπτωση, και όπως σχολιάζονται από το Λακάν στο Σεμινάριο και τα Γραπτά του, ξεκινώντας από την ενθάρρυνση να ξαναδιαβάσουμε τα όνειρα της Ντόρας στην Παρέμβαση για τη μεταβίβαση του 1951[2]


[1] Φρόιντ, Σ., 1905, Ανάλυση μιας υστερίας, Ντόρα, Πέντε ιστορικά ασθενείας, Αθήνα, Επίκουρος, σελ. 31
[2]
Λακάν, Ζ., 1951, Παρέμβαση πάνω στη μεταβίβαση, μετ. Ε. Θεοδωρίδης, περιοδικό Η Ψυχανάλυση, τεύχος 1.

14 και 28 Ιανουαρίου 2020

 

- Γιάννης Δημητράκος:

Η ερμηνεία του ονείρου (Φρόυντ-Λακάν)

«[...] Θεωρούμε ότι η προσέγγιση της κλινικής πρακτικής μέσω του ονείρου είναι ένας τρόπος να πάμε κόντρα στην εποχή μας. Ζούμε σε μια εποχή που κάποιοι χαρακτηρίζουν ως εποχή της διαφάνειας (βλ. Byun-Chul Han, La société de la transparence, PUF, Paris, 2019), όπου επικρατεί η απώλεια νοήματος και τα πάντα εκτίθενται και δείχνονται καθαρά καταργώντας τη διάκριση μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου. Είναι η λεγόμενη εποχή της «μετά-ιδιωτικής πράξης». Ωστόσο τα όνειρα διατηρούν μια σύνδεση με το πιο ενδόμυχο και παρουσιάζονται πάντοτε ως αινιγματικά για τον εαυτό μας και για τους άλλους. Τα όνειρα δεν είναι διαφανή! Τα όνειρα ζητούν και πάλι την ερμηνεία. Για να ονειρευτούμε συνεχίζουμε να κλείνουμε τα μάτια! […]

Από την πλευρά του, ο Ερίκ Λωράν μας προτείνει να διακρίνουμε τη φροϋδική διατύπωση, που υποστηρίζει ότι τα όνειρα είναι η πραγμάτωση επιθυμίας, από τη λακανική διατύπωση σύμφωνα με την οποία τα όνειρα στοχεύουν στην πραγμάτωση της αφύπνισης. Ένας αντι-φροϋδικός Λακάν που θα επέτρεπε την αποκρυπτογράφηση του ονείρου, δίνοντας στον όρο αποκρυπτογράφηση όλη την αξία που μπορεί ακόμα να έχει σήμερα –προκειμένου να γίνει ένα όργανο αφύπνισης. Μας υποδεικνύει, ταυτόχρονα, ότι δεν υπάρχει κατάσταση μόνιμης αφύπνισης –αυτό θα ήταν θάνατος. Είναι με βάση τη χρήση του και όχι μόνο την ερμηνεία του που το όνειρο διατηρεί την εγκυρότητά του στη σημερινή εποχή.»

 Silvia Baudini, Fabián Naparstek, «Το όνειρο. Η ερμηνεία του και η χρήση του στη λακανική ψυχαναλυτική θεραπεία».

https://congresoamp2020.com/fr/articulos.php?sec=el-congreso&file=el-congreso/presentacion.html

Σε αυτό το πλαίσιο θα κινηθούν τα δύο εισαγωγικά μαθήματα. Θα γίνει εκτενής αναφορά στην ερμηνεία που δίνει ο Λακάν σε ένα από τα όνειρα της κλινικής πρακτικής του και τον προσανατολισμό των παρεμβάσεών του ώστε να διατηρείται «η θέση της επιθυμίας στην καθοδήγηση της θεραπείας» (Ε633).

 15 και 29 Οκτωβρίου 2019

 

- Δέσποινα Καραγιάννη:

Το όνειρο του ασθενούς της Ella Sharpe

Στο 6ο σεμινάριό του Η Επιθυμία και η Ερμηνεία της (1958-1959), ο Λακάν αφιερώνει πέντε ολόκληρα κεφάλαια στην ανάλυση του ονείρου ενός ασθενούς της  Αγγλίδας ψυχαναλύτριας Ella Sharpe, η οποία έχαιρε της ιδιαίτερης εκτίμησης του Λακάν.  Στα κεφάλαια αυτά, έχουμε την ευκαιρία να ακολουθήσουμε φράση-φράση το ξεδίπλωμα της σημαίνουσας αλυσίδας του ασθενούς, τις παρεμβάσεις της Ella Sharpe κατά τη διάρκεια της αναλυτικής συνεδρίας, την ερμηνεία της και στη συνέχεια, τον προσανατολισμό του Λακάν, μέσα από τη δική του ανάγνωση.

Ο Λακάν πραγματοποιεί μια εκ νέου προσέγγιση, προκειμένου να φωτίσει την έννοια της επιθυμίας, εντοπίζοντας τα ίχνη της στο κείμενο του ονείρου και στους συνειρμούς του ασθενούς πέριξ αυτού.

Τα κεφάλαια αυτά είναι ιδιαίτερα διδακτικά, αφενός από τη σκοπιά της κατεύθυνσης της ανάλυσης των μορφωμάτων του ασυνειδήτου στην εν εξελίξει ψυχαναλυτική διαδικασία, αφετέρου επειδή αναδεικνύουν τη διαλεκτική ανάμεσα στο όνειρο και τη φαντασίωση, στοχεύοντας στην αποκάλυψη της δομής της φαντασίωσης, όπως θα πει ο Jacques Alain Miller, αναφερόμενος στο 6ο Σεμινάριο.

Οι σπουδαστές που ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν τα δύο μαθήματα που θα πραγματοποιηθούν, μπορούν να επικοινωνήσουν με τη Δέσποινα Καραγιάννη, στο dekarag@gmail.com, προκειμένου να τους σταλεί ηλεκτρονικά μετάφραση του κεφαλαίου 5 από το βιβλίο της Ella Sharpe, που αποτελεί το κείμενο αναφοράς των πέντε κεφαλαίων του σεμιναρίου του Λακάν.

Μετά το πέρας των δύο παραδόσεων, οι σπουδαστές μπορούν να συμμετάσχουν σε ομάδα εργασίας, για την ανάγνωση και μελέτη κειμένων με θέμα το όνειρο.

21/1 και 4/2/2020

 

- Ελένη Μόλαρη:

Το όνειρο του ανθρώπου με τους λύκους

11/2/ και 25/2/2020

 

- Ναυσικά Παπανικολάου:

Όνειρο και επιθυμία: Το όνειρο της ωραίας κρεοπώλισσας.

«Βασιλική οδός προς τη γνώση του ασυνειδήτου», όπως το αποκαλεί ο Φρόυντ, στα πέντε μαθήματα για την Ψυχανάλυση, αλλά όχι το ίδιο το ασυνείδητο, όπως μας επισημαίνει ο Λακάν, το όνειρο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την επιθυμία και την ερμηνεία της  και, όπως υποστηρίζει εξαρχής ο Φρόυντ, πρόκειται για μια γραμματική που πρέπει να αποκωδικοποιηθεί.
Αν και η διδασκαλία του Λακάν, ιδιαίτερα η τελευταία, μας οδηγεί σε μια υστερο-ερμηνευτική διαδικασία, επικεντρωμένη στο επέκεινα του νοήματος, το όνειρο δεν παύει να κατέχει εξέχουσα θέση στη διδασκαλία του, στη πρακτική του, στη δική μας ανάλυση και στη δική μας πρακτική. «Το όνειρο μιλάει»
[1] μας λέει ο Λακάν, όπως επίσης «η ιδιότητα του φρουδικού ασυνειδήτου είναι ότι είναι ερμηνεύσιμο».[2] Το όνειρο αποτελεί ένα αυθεντικό μόρφωμα του ασυνειδήτου και πολύτιμο  οδηγό  προς την ερμηνεία της επιθυμίας, και όπως επισημαίνει ο Ερίκ Λοράν,  «πρέπει καταρχάς να περάσουμε από το μονοπάτι  της λακανικής λογικής  διαχείρισης του νοήματος [...] πρέπει να διασχίσουμε όργιο ερμηνειών του νοήματος [...] για να καταλήξουμε σε ένα σημείο μη-νοήματος».[3]
Με αφετηρία την ανάλυση του ονείρου της « ωραίας κρεοπώλισσας», όνειρο ασθενούς του Φρόυντ,  και μάλιστα ένα όνειρο, όπου η ασθενής ως καλή υστερική, προκαλεί τον Φρόυντ βάζοντάς τον σε θέση αποτυχίας, ο Λακάν  δίνει μια  νέα προοπτική στην ερμηνεία του,  δια μέσου του διαχωρισμού του αιτήματος από την επιθυμία. Αυτόν το δαίδαλο των επιθυμιών των πρωταγωνιστών του ονείρου θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε με τη βοήθεια και του σεμιναρίου του Ζ.-Α. Μιλέρ.


[1] J.Lacan Seminaire 3, Les psychoses, p. 19
[2] J.Lacan « Discours aux catholiques » p 22
[3] E. Laurent : Le Reveil du rêve ou l’esp d’un rev , LE THEME, Textes d’orientation pour le congrès AMP 2020

5 και 26 Νοεμβρίου 2019

 

 

 

- Άννα Πίγκου: 

Τα παιδικά όνειρα

 

- Κώστας Τσάμπουρας:

Το όνειρο μετά τον Φρόυντ. Σχετικά με την Κοινωνιολογική ερμηνεία των ονείρων του Bernard Lahire

 



 

 

 

 

ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΑΙΡOΤΗΤΑ

Σινεμά και Ψυχανάλυση: Λεωφορείο ο Πόθος

Διάλεξη 30/11/2019

Νέο Βιβλίο

Νέο Βιβλίο